BARUDAK
KAPUNGKUR
Lamun urang perhatikan,dunya barudak
dina jaman kapungkur sarta ayeuna saleresna kacida tebihna bezanya . Naha abdi
ngomong sakitu?. Ieu kerana,lamun urang perhatikan,lampah kanak-kanak dina
jaman kapungkur nyaeta langkung lasak lamun dibandingkeun kalawan dunya
kanak-kanak dina jaman ayeuna. Lasak anu bagaima abdi maksudkan?. Maksad abdi
ialah kanak-kanak dina jaman kapungkur,aya ngahaja aktiviti anu hoyong dipigawe
sanaos kanak-kanak eta sorangan terang bahawa lamun manehna ngalakonanana
manehna bade barobah kaayaan penat. Cacak kumaha oge,abdi henteu ngomong bahawa
kanak-kanak jaman ayeuna teu aya langsung aktiviti anu hoyong dipigawe.
Abdi nyokot hiji conto,kedalkeun kanak-kanak jaman
kapungkur,di sasih Ramadan,maranehanana bade pilari hiji hal aktiviti anu
manawi aktiviti eta ngawangun kaulinan anu lasak,nanging disebalik kelasakkan
eta aya hiji kepuasan atawa keseronokkan lamun maranehanana ngalakonanana.
contona,manawi maranehanana bade ulin hiji kaulinan anu jalmi urang ( Melayu )
nyauran na minangka \ ' \ ' berik-kejar\ ' \ ' . Naha maranehanana deui keneh
hoyong kanggo meulinkeun kaulinan kasebat sedengkeun maranehanana sorangan bade
terang lamun maranehanana ngalakonanana maranehanana bade barobah kaayaan penat
atawa letih?.
Jawapannya nyaeta kerana maranehanana saleresna
henteu carita oge lamun maranehanana penat kanggo meulinkeun kaulinan
kasebat,naon anu peryogi kanggo maranehanana nyaeta maranehanana bade barobah
kaayaan sugema / seronok kalawan naon anu maranehanana pigawe eta sanaos dina bulan
puasa sepertos ayeuna ieu. Sarta anu nu mawi peryogi,kaulinan anu maranehanana
mainkan tadi (berik-berik) bakalan menyihatkeun salira awak maranehanana eta
sorangan. Maranehanana bade barobah kaayaan langkung cergas.
Aya oge kaulinan anu husus ( mengikut jantina ).
Naon maksad abdi?. Maksad abdi,lamun kaulinan anu dicoo eta langkung boga sipat
ka kelakian,mangka manehna na langkung luyu dicoo ku kanak-kanak laalaki.
Nanging anu kitu,manehna na teu pisan-pisan barobah kaayaan hiji masalah lamun
aya na kanak-kanak awewe,anu hoyong meulinkeun kaulinan anu kebiasannya
dikawasa ku kanak-kanak laalaki sarta kitu oge sawangsulna.
Abdi masihan hiji conto,kedalkeun bahawa hiji
kaulinan \ ' \ ' perang\ ' \ ' ( war games ) dicoo ku sekumpulan kanak-kanak
laalaki,kerana kabiasaan na lalaki eta resep bade kelasakkan.
Anjog-anjog,dongkap hiji deui kumpulan kanak-kanak awewe,anu hoyong turut sarta
dina kaulinan kasebat. Adakah manehna na barobah kaayaan hiji masalah?.
Jawapannya henteu,maranehanana kenging turut sarta kanggo meulinkeun kaulinan
kasebat ku kerana maranehanana deui keneh diiktiraf minangka kanak-kanak sarta
tacan deui diiktiraf minangka hiji jalma anu cekap umur ( akhil baligh ).
Sanaos maranehanana berbeza jantinanya .
RUPI-RUPI KAULINAN BARUDAK SUNDA JAMAN BAHEULA
1. anjang-anjangan
kaulinan nu niru-niru jelema nu geus rumah tangga,
aya bapa, ibu, anak, tatangga, warung, pasar, jsb. Biasana dilakukeun ku
barudak awéwé, tapi saupama aya budak lalaki sok pirajeunan dijadikeun bapa.
2. bébénténgan
kaulinan anu dipetakeun ku cara silihbeunangkeun
(ditoél) bari ngajaga bénténg anu dijaga ku batu, talawéngkar, jsb.
3. béklen
kaulinan anu maké bal béklén jeung sawatara kewuk.
Biasana dilakukeun di jero imah atawa téras.
4.
talawéngkar
nu ditumpukkeun. Upama keuna, anu jadi ucing kudu
ngaberik terus malédogkeun bal ka nu malédog tumpukan talawéngkar bieu. Kitu
terus nepikeun kabéh pamaén keuna kabalédog..
5.cacaburangé
kaulinan di jero imah bari kakawihan. Aya nu jadi
ucing nu kudu neguh barang anu dikeupeul ku batur. Upamana nu ngeupeul éta
batuna kateguh, gantian jadi ucing..
6. damdaman
kaulinan anu maké mikir lantaran butuh stratégi
sangkan buah dam urang teu béak dihakan ku buah dam batur anu jadi lawan
urang..
7. empét-empétan
kaulinan mangsa sawah dibuat ku cara niupan tarompét
tina jarami.
8. éncrak
kaulinan anu biasana maké sarupaning sisikian (siki
asem, siki tanjung, jsb.)
9. éngklé
kaulinan ku cara éngklé-éngkléan bari suku nu teu
napak kana taneuh mawa batu. Nalika nepi kana kalang anu jadi bates, batu éta
kudu ditajongkeun kana batu séjén anu ditangtungkeun
10. galah asin
kaulinan maké kalang di taneuh buruan ku cara lumpat
ti hiji kalang ka kalang lain terus balik deui. Salila bulak-balik, teu meunang
katoél atawa beunang ku nu ngajaga kalang. Dipaénkeun baladan.
BARUDAK
AYEUNA
Barudak ayeuna henteu deui sami
kalawan kanak-kanak jaman kapungkur,henteu kiralah laalaki atawa oge awewe.
Naha abdi ngomong sakitu?,ieu teh kerana,dina jaman kapungkur,teknologi teu
pisan-pisan secanggih dina jaman ayeuna. Apakah kaitanana?. Kaitanana ialah,lamun
kanak-kanak jaman kapungkur,hoyong meulinkeun hiji hal kaulinan
eta,maranehanana bade angger ulin sanaos sakapeung-basa manehna na nampak
memenatkeun. ( sepertos anu abdi atos serat di luhur ). Ku kerana kirang na
kecanggihan tekno;ogi zamna kapungkur,kanak-kanak jaman kapungkur maranehanana
langkung resep midamel hiji kaulinan anu sakapeung-sakapeung permaian eta dina
urang ( jalmi sawawa ) henteu lebet uteuk kanggo dicoo. Nanging henteu dimata
maranehanana (kanak-kanak) dina maranehanana,biarlah dina panon jalmi
sawawa,kaulinan anu dicoo ku urang (kanak-kanak ) henteu luyu dimata
maranehanana,urang ( kanak-kanak ) henteu carita ngeunaan eta.
Ayeuna ieu,jaman teknologi atos
canggih,ku kerana eta,rame ( henteu sadaya ) kanak-kanak jaman ayeuna ieu
langkung resep ngagunakeun gampangna teknologi anu aya,minangka hiji wangun
hiburan ka maranehanana. Naha maranehanana peryogi bersusah susah payah kanggo
midamel hate maranehanana seronok lamun maranehanana kapaksa ngalakukeun hiji
hal aktiviti anu memenatkeun maranehanana. Ku kerana eta,maranehanana langkung
resep ngagunakeun gampangna teknologi kanggo mangnyieunkeun maranehanana rasa
seronok.salah sahiji gampangna teknologi anu urang aya ialah komputer. Janten
maranehanana ngagunakeun komputer eta,kanggo ulin,kanggo meunangkeun
keseronokkan tanpa peryogi midamel hiji hal anu memenatkeun diri maranehanana
sorangan.
Contona,kanak-kanak ayeuna
langkung resep meakkeun mangsa maranehanana kalawan ngan menggukeun komputer.
Kalawan kitu kaayaanana komputer eta,maranehanana manawi tiasa ulin kaulinan
anu didalam talian,tanpa peryogi ngamanahan deui kaulinan apakah anu
maranehanana kedah adakan kanggo dicoo kanggo nangtoskeun maranehanana rumaos
seronok. Kiwari kalawan ngan sababaraha klik ngahaja,maranehanana bade teras
tiasa ulin kalawan kaulinan naon anu maranehanana hoyong mainkan ( dina talian
). Tanpa peryogi pilari rakan-rakan anu sayuswa kalawan na kanggo ulin sareng
na. Kiwari,anjeunna ( kanak-kanak ) eta kenging ulin ku sorangan tanpa
meryogikeun batur kanggo ulin sareng na.
Mangka,henteu hairanlah lamun
kapungkur na,suasana dikampung-lembur eta bising kalawan soanten
kanak-kanak,jeritan maranehanana,keserokkan maranehanana,kiwari jeritan-jeritan
keseronokkan eta henteu tiasa deui urang dengekeun kerana rame kanak-kanak (
henteu sadaya ) langkung resep aya didalm imah,sarta ngan ulin didalam imahna
tanpa peryogi kajabi pilari rakan-rakannya anu sanes. Maranehanana ngan peryogi
ulin kalawan diri maranehanana sorangan sarta anu peryogi maranehanana tiasa
keneh ngarasakeun keseronokkan kalawan naon anu maranehanana pigawe.
